W niedzielę, 15 sierpnia 2025 r., mieszkańcy Olsztyna zgromadzili się w kościele bł. Stefana Wyszyńskiego na Nagórkach na patriotycznych uroczystościach upamiętniających 105. rocznicę Bitwy Warszawskiej (Cudu nad Wisłą). Organizatorami były Akademicki Klub Obywatelski im. Prezydenta Lecha Kaczyńskiego oraz Fundacja im. Piotra Poleskiego.
Wydarzenie miało charakter społeczny, oddolnie obchodzony przez aktywne lokalne środowiska. Podniosły nastrój współgrał z duchowym wymiarem dnia – świętem Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny (tzw. Matki Boskiej Zielnej). Wierni przynosili do poświęcenia bukiety ziół, zbóż i kwiatów, a ołtarz zdobiły polne rośliny, łącząc dary natury ze staropolską tradycją wdzięczności Matce Bożej za opiekę nad ojczyzną.
Uroczysta Msza św. i homilia
Uroczystość rozpoczęła się o godz. 13:00 Mszą św. w intencji Ojczyzny. Liturgii przewodniczył proboszcz parafii bł. Stefana Wyszyńskiego ks. Artur Miziej, który w homilii ściśle nawiązał do bitwy z 1920 r. Kapłan podkreślił, że Polacy wtedy „wznosili oczy do nieba” – modląc się masowo i zawierzając Matce Bożej losy Rzeczypospolitej. W kazaniu padały słowa o modlitwach całej Polski, która w dramatycznych sierpniowych dniach zjednoczyła się duchowo, by ratować stolicę oraz niepodległość.
— To była modlitwa całego Narodu, zwrócona do Matki Najświętszej — mówił z dumą ks. proboszcz — Bo w chwilach kryzysu nasi przodkowie pokładali nadzieję właśnie w Jej opiece — podkreślał.
Przypominał, że 105 lat temu Polacy na kolanach prosili Maryję o zwycięstwo, uznając też triumf polskiego oręża nad bolszewikami za cud „dany nam z nieba”. W czasie Liturgii w kościele ustawiona była honorowa warta żołnierzy – mundurowa kompania z 9. Batalionu Dowodzenia 16. Dywizji Zmechanizowanej.
Odsłonięcie tablicy gen. Fieldorfa „Nila”
Podczas mszy nastąpiło także odsłonięcie odnowionej tablicy pamiątkowej generała brygady Augusta Emila Fieldorfa ps. „Nil”. Inskrypcja została zamontowana przy wejściu do kościoła św. Stefana Wyszyńskiego, upamiętniając bohatera walk nie tylko o niepodległość 1920 roku, ale także o wolność w latach Drugiej Wojny Światowej.
— Tablica upamiętnia jednego z najwybitniejszych dowódców Armii Krajowej i bohatera walk o wolność Polski — wyjaśnił Jerzy Szmit, prezes Fundacji im. Piotra Poleskiego, wskazując na historyczne zasługi „Nila”.
Przypomniał, że tablicę pierwotnie odsłonięto tu już przed laty, a obecna renowacja autorstwa artysty Jacka Adamasa jest wyrazem naszej pamięci.
— To dobry przykład, aby w olsztyńskich świątyniach przypominać o Polakach, którzy dla wolności Ojczyzny i Kościoła oddali życie — mówił Jerzy Szmit.
Warta honorowa i przemarsz pod pomnik AK
Po zakończeniu Liturgii część uczestników przemaszerowała pod pobliski pomnik Armii Krajowej na skwerze Fieldorfa „Nila”. Przy pomniku złożono liczne wiązanki i wieńce. Zapalono znicze.
Jako pierwszy przemawiał Jerzy Szmit, który mówił o konieczności zachowania pamięci o bohaterach oraz o nieprzerwanym łańcuchu polskiej państwowości „od Piastów po dzisiejsze czasy”. Podkreślił, że dziedzictwo Cudu nad Wisłą to nie tylko zwycięstwo militarne, ale także moralny testament wiary i jedności.
W poruszających słowach mówił o etosie polskiego munduru. Dokonaniach polskich wojsk, ale także o wdzięczności, którą jesteśmy winni tym, którzy podejmują ciężar służby Ojczyźnie.
Następnie głos zabrała Anna Niszczak, legenda olsztyńskiej „Solidarności”. Pani Anna podzieliła się swoimi wrażeniami z zaprzysiężenia Prezydenta RP Karola Nawrockiego, na których to uroczystościach była wraz z licznymi mieszkańcami Olsztyna. Warto w tym kontekście przypomnieć, że Prezydent RP jest zwierzchnikiem Sił Zbrojnych.
— Te piękne dni trzeba zapamiętać, a szacunek do żołnierza przekazywać dalej. Jestem dziś z wnuczkiem i będę mu o tym opowiadała — mówiła.
Kolejnym mówcą był radny Radosław Nojman. Zwrócił uwagę na wątki regionalne Warmii i Mazur w kontekście wydarzeń 1920 roku. Przypomniał internowanie polskich żołnierzy w Prusach Wschodnich i organizowana dla nich pomoc, a także na znaczenie uporządkowanego odwrotu polskich oddziałów, który umożliwił późniejsze kontruderzenie i zwycięstwo.
— Wydawałoby się, że Warmia i Mazury były daleko od głównych działań, ale i tu odnajdujemy wątki naszej historii. Pamiętajmy o żołnierzach, o miejscach internowania i o tych, którzy w tym czasie nieśli pomoc — podkreślał.
Wyjątkowa prelekcja
Po tej części uroczystości, w domu parafialnym odbyła się wyjątkowa prelekcja byłego warmińsko-mazurskiego kuratora oświaty, a obecnie członka zarządu Akademickiego Klubu Obywatelskiego Marka Nowackiego. W półgodzinnym, dynamicznym wykładzie nakreślił szerokie tło wojny polsko-rosyjskiej.
Mówił o geopolityce odrodzonej Rzeczypospolitej, rosyjskim imperializmie i o planach bolszewików, dla których marsz na Zachód był elementem rewolucji światowej.
— To była wojna o wszystko — zaznaczył. — Ledwo Polska wybiła się na niepodległość, musiała jej bronić. Rosja — biała czy czerwona — nie pogodziła się z polskim państwem.
Przywołał koncepcje Józefa Piłsudskiego, w tym federacyjne myślenie o przestrzeni między Polską a Rosją oraz wyprawę kijowską — jako ruch wyprzedzający wobec nieuchronnego ataku Armii Czerwonej. Wskazał na manewrowy charakter walk 1919–1920, na uderzenie z nad Wieprza i na przesilenie, w którym znaczenie miały zarówno rozciągnięte linie zaopatrzenia przeciwnika, jak i przewaga informacji po stronie polskiej.
— Mieliśmy doskonale działający wywiad i kryptologów, którzy czytali ruchy przeciwnika. To nie mit, to była realna przewaga — mówił Marek Nowacki. — Ale zwycięstwa nie byłoby bez żołnierza i bez ochotników. W kilka tygodni do armii przyszły dziesiątki tysięcy młodych. Szli, bo wiedzieli, że to bój o domy, o rodziny, o Polskę. Klęska oznaczałaby natychmiastową sowietyzację, krwawy los elit, który znamy z późniejszych lat. Zwycięstwo ocaliło naród i jego ciągłość na pokolenia — podsumował.
Marek Adam
