Najchętniej czytany konserwatywny portal Warmii i Mazur
27 czerwca 2022, poniedziałek
  • Kontakt
Opinie Olsztyn
  • Olsztyn
  • Warmia i Mazury
  • Historia
  • Kultura
  • Media
  • Polityka
  • Społeczeństwo
Brak wyników
Zobacz wszystkie wyniki
Opinie Olsztyn
  • Olsztyn
  • Warmia i Mazury
  • Historia
  • Kultura
  • Media
  • Polityka
  • Społeczeństwo
Brak wyników
Zobacz wszystkie wyniki
Opinie Olsztyn

Sonderaktion Krakau

dr Waldemar Brenda
1 grudnia 2021
Historia
Czas czytania (około): 4 minut
0
A A
Stanisław-Urbańczyk-uniwersystet

Jesień 1939 r. Gdy przez Polskę przetoczył się już front okrutnej wojny a nad Wawelem zawisła złowroga czerwona flaga ze swastyką, władze Uniwersytetu Jagiellońskiego podjęły próbę rozpoczęcia roku akademickiego. Wojna wojną, a Polska potrzebuje ludzi wykształconych. Okupacja kiedyś się skończy, wtedy będą potrzebni młodzi ludzie z dyplomami. Niemcy to mimo wszystko kulturalny naród. Może zrozumieją potrzebę nauki?

Odczyt Sturmbannführera

Tak rozumowała część krakowskiego środowiska akademickiego, od października sondując u władz okupacyjnych możliwość rozpoczęcia pracy. Stanisław Urbańczyk opisał te działania z pozycji pracownika Uniwersytetu Jagiellońskiego:

„4 listopada zeszli się wykładowcy naszego wydziału, aby omówić przyszłą pracę. Skorzystał z tego rektor i zawiadomił ustnie, że 6 listopada odbędzie się odczyt Sturmbannführera (…) SS Brunona Müllera, o poglądach rządu Rzeszy na wyższe szkolnictwo. Właśnie dzień wcześniej wezwał rektora do siebie i grzeczniutko prosił, by mógł w murach uniwersytetu przedstawić te poglądy wobec wykładowców uniwersyteckich”.

Pewnie z mieszanymi uczuciami decydowano się na udział w odczycie, ale taka cena za możliwość uruchomienia uniwersytetu nie wydawała się zbyt wygórowana.

„W poniedziałek 6 listopada otwarłem czytelnię dla studentów, zająłem się różnymi sprawami, tak że dopiero widok zaciągniętych przez uniwersytetem posterunków policji niemieckiej przypomniał mi o odczycie.”

Przekonany, że to tylko ochrona nazistowskiego dygnitarza, Urbańczyk szybko się ubrał i pobiegł w kierunku budynku uniwersyteckiego. Zatrzymał go kordon otaczający zabudowania. Jakiś tajniak skierował go w boczną ulicę, gdzie Urbańczyk ze zdumieniem ujrzał „pod ceglanym murem uniwersytetu kilkanaście osób stojących z twarzą ku ścianie i rękami do góry”. Stanął podobnie, a po chwili ujrzał kolejny zaskakujący obrazek…

„(…) zobaczyłem, że za naszymi plecami posuwa się dziwny pochód: idą dwójkami profesorowie! Znikają za rogiem ulicy(…). Stało tam kilka wielkich, płachtami krytych ciężarówek”.

Nie tylko profesorowie

W ten sposób pod pretekstem wykładu zwabiono krakowską elitę akademicką, tylko po to, by pod presją niemieckich policjantów z Einsatzgruppe I, popychających, wrzeszczących i szturchających kolbami karabinów, trafiła do krytych brezentem ciężarówek. Łącznie ponad 180 osób, głównie z Uniwersytetu Jagiellońskiego i Akademii Górniczej tego dnia aresztowano i umieszczono w więzieniu na Montelupich. Były wśród nich osoby przypadkowe, które znalazły się w niewłaściwym miejscu o niewłaściwym czasie…

9 listopada akcja była kontynuowana. Aresztowano nauczycieli a nieco później także krakowskich prawników, lekarzy i przedsiębiorców. W ten sposób niemieccy okupanci zrealizowali operację, która do historii przeszła pod nazwą Sonderaktion Krakau, choć nazwa ta powstała później i w polskim słowniku historycznym zagościła na stałe dopiero w latach sześćdziesiątych XX w.

Z Krakowa do Sachsenhausen

Z Krakowa naukowców wywieziono do Wrocławia. Tam 27 listopada rozpoczął się kolejny etap gehenny. Polscy uczeni zostali załadowani do wagonów i po blisko dwudziestogodzinnej podróży dotarli do celu…

„Wtem ziemia się jakby zatrzęsła: gwałtownie otwarły się drzwi i z wrzaskiem wdarli się do wagonu esesmani. Nawałnica ciosów, kopniaków i przekleństw (…) odebrała nam po prostu przytomność. Nie wiem, jak znalazłem się na peronie (…). W pamięci został mi (…)obraz: (…) na schodkach stoi prof. Hoyer, siwy staruszek, doc. Wojtusiak stojąc tuż za nim, przechylony w tył, usiłuje podać mu rękę, a równocześnie wygięty w przód, chce uniknąć buta żołnierskiego, który jednak dosięgał jego siedzenia”.

Tak drastyczne powitanie sprawiło, że przybysze na zawsze zapamiętali nazwę Sachsenhausen. Do tego właśnie obozu koncentracyjnego trafili na długie, zimowe miesiące. Permanentne zimno. Głodowe racje żywnościowe. Bicie. Przymusowa praca lub konieczność spędzania dnia w pozycji stojącej. Do tego choroby od dawna doskwierające sędziwym naukowcom, i te świeże, wywołane ciężkimi warunkami obozowymi.

Jako pierwszy 24 grudnia 1939r. zmarł prof. Antoni Mayer. Nowego roku nie doczekał także były rektor UJ prof. Stanisław Estreicher. Łącznie zimą 1939/1940 r. obozowa kostucha pociągnęła za sobą 12 ofiar śmiertelnych… Niestety, nie były to jedyne ofiary.

Zwolnienia i … Dachau

Aresztowanie krakowskich uczonych wywołało falę międzynarodowego protestu. Jeszcze tym częściowo skutecznego. 8 lutego 1940 r. z KL Sachsenhausem zwolniono 101 osób (niektóre zmarły wkrótce po powrocie do domów). Pozostałych, z reguły młodszych naukowców, w większości wywieziono do KL Dachau, gdzie musieli przetrwać jeszcze kilka miesięcy, zanim otwarły się przed nimi bramy obozowe. Należał do nich Stanisław Urbańczyk, który szczęśliwie wrócił do Krakowa i doczekał końca wojny. W 1946 r. opublikował swą pierwszą relację na temat losów krakowskich profesorów, zatytułowaną „Uniwersytet za kolczastym drutem”. W jednym z późniejszych wydań pisał o powojennej wizycie w obozie:

„Stoję przed niedużym, piętrowym budynkiem o jasnych ścianach i dużych oknach. W budynku przebita szeroka brama prowadząca na pusty plac. Już raz stałem przed tym domem i tą bramą. Minęło od tamtego dnia przeszło dwadzieścia lat, a pamiętam go dobrze i będę go pamiętał aż do śmierci”.

Waldemar Brenda

Tagi: kulturaludobójstwonazizmNiemcyobozy śmierciopinie olsztynSonderaktion KrakauStanisław Urbańczykuniwersytet
UdostępnijTweetujWyślij
Poprzedni artykuł

Powstrzymać depopulację

Następny artykuł

Czego małpa nie może

Podobne artykuły

Widziane z Torunia: W kontekście piłki nożnej
Historia

Widziane z Torunia: W kontekście piłki nożnej

21 czerwca 2022
27
Stanisław_Kostka_Łukomski_-_biskup_diecezjalny_łomżyński
Historia

Z Chicago do Łomży

21 czerwca 2022
125
Zwoje-Biblijne-odnalezione-w-Qumran
Historia

Qumran – biblijny wstrząs

15 czerwca 2022
473
Piaśnica - przed egzekucją | źródło: bialczynski.pl
Historia

Dlaczego „Kaszubska Golgota”? Ofiarom trzeba przywrócić pamięć…

12 czerwca 2022
59
mieczyk-chrobrego
Historia

Obóz Wielkiej Polski – przeciwnicy sanacji

10 czerwca 2022
761
Mały kodeks karny 1947 r.
Historia

„Kto rozpowszechnia fałszywe wiadomości…”

9 czerwca 2022
143
Następny artykuł
czego małpa nie może

Czego małpa nie może

kamienica 1

Olsztyn zawsze niemiecki

TOLERANCJA

Tolerancja – słowo wytrych

operacja-iv-rzesza-jak-hitler-i-niemcy-wygrali-ii-wojne

Widziane z Torunia: IV Rzesza u bram

Zaloguj się login żeby komentować

Ostatnio popularne

Depopulacja - Polska

Depopulacja Polski

18 stycznia 2022
7k
Co powstanie w miejscu szubienic?

Co powstanie w miejscu szubienic?

6 kwietnia 2022
3k
Jezus-Barabasz

Dlaczego zabito Jezusa Chrystusa?

13 kwietnia 2022
2.5k
Jedwabny szlak – Inicjatywa Pasa i Szlaku

Jedwabny szlak – Inicjatywa Pasa i Szlaku

21 kwietnia 2022
2.4k
depopulacja Francja

Depopulacja Francji

7 kwietnia 2022
1.7k
NSZ

NSZ – druga siła podziemnej Polski

15 maja 2022
1.3k
union-jack

Depopulacja Wielkiej Brytanii

12 maja 2022
1.2k
Grupa Wagnera

„Grupa Wagnera” – prywatna Armia Kremla

28 kwietnia 2022
1.2k
Ukraina – krew przedmurza…

Ukraina – krew przedmurza…

13 marca 2022
1k
Dziady’68 – wielka ustawka…

Dziady’68 – wielka ustawka…

7 marca 2022
888
Opinie Olsztyn

Najchętniej czytany konserwatywny portal Warmii i Mazur

Tematy w serwisie:
aborcja agresja demokracja Donald Tusk edukacja energetyka geopolityka gospodarka historia historia Polski II wojna światowa Joe Biden KO komunizm koronawirus Lewica LGBT manipulacja media NATO neomarksizm Niemcy Olsztyn opinie olsztyn Piotr Grzymowicz PiS PO polityka zagraniczna Polska Pomnik Wdzięczności Armii Czerwonej PSL Rafał Trzaskowski Rosja samorząd Stany Zjednoczone szkoła Szubienice w Olsztynie totalna opozycja Ukraina Unia Europejska USA wartości wojna Władimir Putin ZSRR
© 2019-2022 Opinie.Olsztyn.pl. Wszelkie prawa zastrzeżone.
  • Polityka prywatności
  • Olsztyn
  • Warmia i Mazury
  • Historia
  • Kultura
  • Media
  • Polityka
  • Społeczeństwo
Brak wyników
Zobacz wszystkie wyniki

© 2019-2022 Opinie.Olsztyn.pl. Wszelkie prawa zastrzeżone.

Welcome Back!

Login to your account below

Forgotten Password?

Retrieve your password

Please enter your username or email address to reset your password.

Log In